Over de Middag van het Kinderboek, over taboes en eilandjes.

taboes

Over de Middag van het Kinderboek, over taboes en eilandjes.

Gisteren was in de OBA de achtste Middag van het Kinderboek. In de ochtend was ik naar de workshop ‘ups en downs van het creatieve proces’, van Sabine Wisman. Een workshop over de rolverdeling tussen creatieveling en criticus. En hoe je leert te herkennen wanneer je verlammend kritisch naar je eigen werk kijkt.

In de middag waren er lezingen. Hoogleraar illustratie Saskia de Bodt hield een lezing over taboe in beeld. Er kwam een mooi geïllustreerd boek voorbij, de partij van Fidel en Fidelia. Over honden die een feest houden waarbij de bloedhond uit zijn antropomorfische rol valt en gaat vechten met de andere honden. Moraal: ‘Dat komt er van als honden menschen willen naäpen.’ merkte de deftige gast met de bril aan.’ Angst wordt tegenwoordig niet echt meer ingezet als pedagogisch middel. In kinderboeken knippen we niet meer van duimzuigers de duimen af.
Hedendaagse taboes in beeld kan je samenvatten als borsten en billen. Bloot verdwijnt uit kinderboeken. De Bodt liet illustraties zien uit de jaren zeventig, waarin er nog wat naakt voorbij kon komen. In 2014 raakte het franse kinderboek Tous à poil ! in opspraak omdat daarin mensen zich uitkleden om het water in te gaan. De politieman, de leraar.

Na deze lezing de zeepkist, met warme pleidooien om je als eenling te verenigen bij bijvoorbeeld BNO, de VvL. Maar ook mooie korte verhalen of boekentips (‘lees ‘schrappen en schrijven,’ van Godfried Bomans.’) Of de interessante vraag wat er zou gebeuren als iedereen besluit maar één boek per jaar te maken.

Na de pauze o.a. Jaap Friso die een een verzameling kinderboeken liet zien met wat gevoelige thema’s, verdeeld in seksualiteit, dood, geweld en geestelijke gezondheid. (Nog iets dat Jaap Friso opmerkte, in kinderboeken over homoseksueel of lesbisch ouderschap worden de ouders vaak uitgebeeld door dieren.) Een opvallend hedendaags taboe is misschien wel slecht aflopende kinderboeken. Of boeken over rotkinderen. Dat zijn dan ook wat recentere taboes, en ik heb bij de reeks afbeeldingen boven wat prenten gedaan waarin kinderen verpletterd worden door standbeelden, aan rotsen bungelen of met geweren schieten. Dat zag je vroeger toch wel meer in kinderboeken.

Tijdens het forumgesprek werd duidelijk dat een gedeelte van hedendaagse taboes in lesmateriaal voornamelijk commercieel geïnspireerd zijn. Bij lesmethodes staan pratende dieren op de taboelijst en ook het afbeelden van varkens kan bij sommige educatieve uitgeverijen niet meer, omdat een boek met varkens mogelijk niet verkocht kan worden op islamitische scholen. Bij het illustreren van een stadsbeeld zijn synagoges, moskees en kerken ook ongewenst, omdat het (bijzonder) onderwijs een methode dan links laat liggen. En eigenlijk ging het grootste gedeelte van het forumgesprek over de beperkingen die opgelegd worden vanwege het bijzonder onderwijs. Zo worden er taboes in stand gehouden die voor de makers en uitgevers niet voelbaar zijn. En als je naar de bron van ophef wilt wandelen volg je een kronkelweg. Het zijn namelijk niet per se de scholen die moeite hebben met varkens, of de leerlingen zelf. De restricties ontstaan uit angst een boze ouder te ontvangen. Het programma ‘de hokjesman’ dat opgesteld is als een soort ironisch/antropologische reis waarin Schaap van eiland tot eiland reist, maakte voor mij nog niet zo duidelijk dat we in een land met eilanden leven. Dit gesprek wel. Voor kinderboekenmakers betekent dit, geen varkens in beeld, geen heks in je boektitel. Anders raakt een eiland voor je afgesloten, waarna je al schrijfster bijvoorbeeld niet meer welkom bent om voor te komen lezen, omdat je op een verboden lijst staat en als occult ++ gemarkeerd bent.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: